CD-BOX: RUDOLF SCHOCK in FIVE ITALIAN OPERAS 2020

CD-BOX by Profil Edition Günter Hänssler (11 CD PH20012):

Rudolf Schock in five Italian Operas (in German)

Rudolf Schock & Thomas Tipton

in Verdi's 'La Forza del Destino'

Content of the CD box:

- Rigoletto by Verdi under Ferenc Fricsay
with Schock, Streich, Klose & Metternich (integral 1950)

"for any one who loves insightful conducting, first rate orchestral playing, great singing, and the operas of Verdi really should hear this recording!"(RENS, Dover, NH USA)

- La Forza del Destino by Verdi under Hans Schmidt-Isserstedt
with Schock, Martinis, Mödl, Metternich, Frick (integral 1952)

"beachtliche Besetzung, die im Nachkriegsdeutschland zur ersten Garnitur gezählt werden konnte" (K.H. Friedgen)

- La Forza del Destino by Verdi under Wilhelm Schüchter
with Schock, Hillebrecht, Fassbaender, Tipton, Frick (highlights 1964)

For the first time on CD! "Having ripened by experience, Rudolf Schock is still capable of sweet tones" ('Gramophone' april 2003)

- Tosca by Puccini under Wilhelm Schüchter
with Schock, Martinis, Metternich, Kusche (integral 1953)

"...höchster Standard, Schocks germanische Italianità hatte eine Qualität, an die sich zu erinnern lohnt" (Karl Löbl/Robert Werba: Opern auf Schallplatten)

- Carla Martinis sings arias by Verdi, Puccini & Mascagni

"I need the most beautiful voice in the world. Where is it?" - Herbert von Karajan, Vienna 1951. "Dragica Martinis. Here." - Rudolf Bing, New York"

- L'elisir d'amore by Donizetti under Ernst Märzendorfer
with Schock, Britta-Melander, Ostenburg, Welter (integral 1962)

"... Rudolf Schock älter, aber nicht zu alt, um zu überzeugen. Mit nie nachlassender Intuition - sich auf die Linie des Dirigenten stellend - den Schwerpunkt vom bewährten 'Italianità' auf die dramatisch-deklamatorische Tragik verlagernd, die Donizetti für den Nemorino bestimmt so gemeint haben könnte" (Mein Blogartikel: RS singt Donizetti I)

- Cavalleria rusticana by Mascagni under Heinrich Hollreiser
with Schock, Hillebrecht, Jasper, Oelke, Wächter (integral 1964)

For the first time on CD!
"Hollreiser steigert sein Solistenquintett (Hildegard Hillebrecht, Bella Jasper, Alice Oelke, Schock und Wächter) zu einer Ensemble-Hochleistung" (Der Spiegel -  1965). 

Krijn de Lege, 4.6.2020 / 1.4.2022

RENATE HOLM & RUDOLF SCHOCK sing FRANZ VON SUPPÉ

Franz von Suppé 1819-1895

His father was a Belgian and his mother came from Austria.
The Italian composer Gaetano Donizetti was his uncle.
With composer and conductor Franz von Suppé the mocking operettas of Jacques Offenbach get a Viennese sequel.
Suppé's theater work is also teasing and parodies ancient culture or a dissolute medieval society.
He is very successful with his overtures for farces and comics ('Dichter und Bauer', 'Ein Morgen, ein Mittag und ein Abend in Wien').
Of his ca. thirty operettas, only a few have remained on the repertoire: 'Die schöne Galathée' (1865) and 'Boccaccio' (1879)
Franz von Suppé starts the dominance of the German-language operetta, but is soon surpassed by Johann Strauss Jr.


Renate Holm & Rudolf Schock

Renate Holm (1931) spends the first three decades of her life in Germany. There she studies singing and plays in 1957 with Rudolf Schock in the Franz Lehár movie 'Schön ist die Welt'.
Her debut at the Vienna Volksoper in 1961 marks the start of a long singing career. From 1964 to 1991 she is part of the Vienna State Opera, where she performs many times under the musical direction of Herbert von Karajan.

In 1958 Rudolf Schock is her singing partner in a television performance of the Franz von Suppé operetta 'Die schöne Galathée'.

In the sixties and seventies Renate Holm and Rudolf Schock regularly perform together. In the gramophone record studio they mainly sing in operettas, including 'Boccaccio' in 1962 and 'Die Fledermaus' under Robert Stolz in 1964. In 1974 Berté/Schubert's operetta 'Das Dreimäderlhaus' premieres with them.

Renate Holm's singing style is of an enchanting directness. Spontaneity characterizes her appearance, acting and singing. Diva mannerisms are strange to her. The crystal-clear sound of her voice still enchants me to this day.

'If I only had your Love/Hab' ich nur deine Liebe' from 'Boccaccio':
It is useful to know that 'If I only had your Love' has been added by Franz von Suppé to the 'Boccaccio' libretto of his lyricists F.Zell (a pseudonym!) and Richard Genée. Not to their satisfaction, by the way.

It is painful that just this song made the hearts of the audience beat the fastest. It struck a nerve in a score that was already full of contageous music.
The combination of this music and these words got people thinking. Packaged in a beautiful melody, they got an intriguing life lesson, which puts (real) love above (true) loyalty.

The actual author of this text was a friend of Franz von Suppé: naval officer and poet Heinrich von Littrow (1820-1895). He published the poem entitled: 'Love and Loyalty' over 20 years before the premiere of 'Boccaccio'.
                           

Heinrich von Littrow








Who is Boccaccio?
Giovanni Boccaccio (1313-1375) is a humanist writer and storyteller from Florence (Italy).
Around 1350, in times of the plague pandemic, he and his friends wrote the 'Decameron', a hundred intriguing stories about love and deception.
In those stories, he and his muse Fiametta often play a leading role.

About the role of the song in the operetta:
Peronella, Fiametta's foster mother, urges Fiometta to get married as soon as possible during church attendance. The man, who regularly pays the board money for her, has reported that he is ready to marry the girl now.
Fiametta rebels: she doesn't want to marry someone she doesn't love.
Peronella points out that life is more about "loyalty" than "love".

Fiametta disagrees. She sings the song "If I only had that love, I don't need the
"loyalty". Then Boccaccio shows up, who has been worshiping Fiametta remotely for a while. He completely agrees with her, gives her a rose and confirms his feelings by repeating the last lines of the song.

Two performances with Rudolf Schock of  'If I only had your Love':
- In 1955 conductor Wilhelm Schüchter, Anneliese Rothenberger and Rudolf Schock turn it into a majestic recited duet(!).
The only reference to the operetta act is the sound of a church bell.
It almost looks like a solemn wedding ceremony.
Anneliese Rothenberger and Rudolf Schock - in their very best years of singing - sing very, very beautiful.

LINK:  Anneliese Rothenberger & Rudolf Schock: 'Hab' ich nur deine Liebe'
(YouTube upload: "tigervonwhiskeypur")



- in 1962 Frank Fox (see also under 'RS sings Berté/Schubert' and 'RS sings Kálmán') conducts Renate Holm and - at the end - Rudolf Schock entirely in accordance with the operetta act.

Renate Holm is a Fiametta, who struggles to control her rebellion.
She sings her answer to the foster mother a little bit provoking. Stubbornness is lurking. Rudolf Schock's input is appropriately imperative.
Conductor and soloists make the tense situation tangible.

NB:
In the near future I hope to supplement this article with comments about Renate Holm and Rudolf Schock in 'Die schöne Galathée'.

Krijn de Lege, 11.5.2020

RENATE HOLM & RUDOLF SCHOCK singen FRANZ VON SUPPÉ

Franz von Suppé 1815-1895


Der Vater war Belgier und die Mutter Österreicherin. Gaetano Donizetti war sein Onkel.
Mit dem Komponisten und Dirigenten Franz von Suppé bekamen die  neckischen Operetten von Jacques Offenbach eine Wiener Fortsetzung.
Suppés Theaterarbeit ist unter dem Einfluss von Offenbach auch neckisch und parodiert u.a. die Antike und die Kultur einer zügellos-mittelalterlichen Gesellschaft.
Ausserordentlich erfolgreich war er mit seinen Ouvertüren für Schwänke und Lustspiele (z. B. 'Dichter und Bauer' und 'Ein Morgen, ein Mittag und ein Abend in Wien').
Von seinen dreißig Operetten sind noch wenige im Repertoire geblieben. Darunter "Die schöne Galathée" (1865) und "Boccaccio" (1879).

Bei Franz von Suppé beginnt die Dominanz der deutschsprachigen Operette. Bald sollte er von Johann Strauss Jr. übertroffen worden.

Renate Holm & Rudolf Schock

Renate Holm (1931) verbringt die ersten drei Jahrzehnte ihres Lebens in Deutschland. Dort studiert sie Gesang und spielt 1957 mit Rudolf Schock im Franz Lehár-Film 'Schön ist die Welt'.
Ihr Debüt an der Wiener Volksoper 1961 markiert den Beginn einer langen Gesangskarriere. Von 1964 bis 1991 ist sie Mitglied der Wiener Staatsoper, wo sie viele Male unter musikalischer Leitung von Herbert von Karajan auftritt.
Im Jahre 1958 ist Rudolf Schock ihr Gesangspartner in einer Fernsehaufführung der Operette 'Die schöne Galathée' von Franz von Suppé.
In den sechziger und siebziger Jahren treten Renate Holm und Rudolf Schock regelmäßig zusammen auf. Im Schallplattenstudio singen sie hauptsächlich in Operetten, darunter 1962 "Boccaccio" und 1964 "Die Fledermaus" unter Robert Stolz. 1974 hat Berté/Schuberts Gesangsspiel "Das Dreimäderlhaus" mit ihnen Premiere.

Renate Holms Gesangsstil ist von herzerregender Direktheit. Spontanität kennzeichnet ihr Aussehen, Schauspiel und Gesang. Diva-Manierismen sind ihr fremd. Der kristallklare Klang ihrer Stimme hat mich immer verzaubert.

'Hab' ich nur deine Liebe' aus 'Boccaccio':

Es ist nützlich, zu wissen, dass Franz von Suppé dem Libretto seiner Texter F.Zell (ein Pseudonym!) und Richard Genée 'Hab' ich nur deine Liebe' hinzugefügt hat. Übrigens nicht zu ihrer Zufriedenheit.

Es muss wehgetan haben, dass gerade dieses Lied die Herzen des Publikums am schnellsten schlagen ließ. Es traf einen Nerv in einer Partitur, die sowieso schon voller ansteckender Musik war.
Die Kombination dieser Musik und dieser Worte brachte die Leute zum Nachdenken. In wunderschöner Melodie verpackt, erhielten sie eine faszinierende Lektion fürs Leben, die (echte) Liebe über (wahre) Treue stellt.

Der eigentliche Autor dieses Textes war ein Freund von Franz von Suppé: Marineoffizier und Dichter Heinrich von Littrow (1820-1895).
Von Littrow veröffentlichte mehr als 20 Jahre vor 'Boccaccio'  ein Gedicht mit dem Titel 'Liebe und Treue'!

Heinrich von Littrow









Wer ist Boccaccio?

Giovanni Boccaccio (1313-1375) ist ein humanistischer Schriftsteller und Geschichtenerzähler aus Florenz (Italien).
Um 1350, in Zeiten der Pestpandemie, verfassten er und seine Freunde das "Dekameron", hundert faszinierende Geschichten über Liebe und Betrug.
In den Geschichten spielen er und seine Muse Fiametta oft eine Hauptrolle.

Über die Rolle des Liedes in der Operette:

Peronella, Fiamettas Pflegemutter, fordert beim Kirchenbesuch Fiometta auf,  so bald wie möglich zu heiraten. Der Mann, der regelmäßig das Kostgeld für sie bezahlt, hat berichtet, er sei jetzt bereit, das Mädchen zu heiraten.
Fiametta rebelliert: Sie will niemanden heiraten, den sie nicht liebt. Peronella weist darauf hin,"Treue" ist im Leben wichtiger als "Liebe".

Fiametta ist anderer Meinung. Sie singt das Lied 'Habe ich nur die "Liebe", dann brauche ich die "Treue" nicht'.
Dann taucht Boccaccio auf, der Fiametta schon längere Zeit aus der Ferne verehrt. Er stimmt vollkommen mit ihr überein, schenkt ihr eine Rose und bestätigt seine Gefühle dadurch, dass er die letzten Zeilen des Liedes wiederholt.

Zwei Aufnahmen mit Rudolf Schock von 'Hab' ich nur deine Liebe':
- 1955 machen Dirigent Wilhelm Schüchter, Anneliese Rothenberger und Rudolf Schock ein majestätisch rezitiertes Duett (!) daraus.
Der einzige Hinweis auf die Operettenhandlung ist das Läuten einer kleinen Kirchenglocke. Es mutet fast als eine feierliche Hochzeitszeremonie an.

Anneliese Rothenberger und Rudolf Schock - in ihren grossen Sängerjahren - singen fabelhaft schön.

LINK: Anneliese Rothenberger & Rudolf Schock: 'Hab' ich nur deine Liebe'
(YouTube Upload: "tigervonwhiskeypur")


- 1962 dirigiert Frank Fox (siehe unter "RS singt Berté/Schubert" und "RS singt Kálmán") Renate Holm und - im letzten Teil - Rudolf Schock in Übereinstimmung mit der Operettenhandlung!

Renate Holm ist eine Fiametta, die kaum ihre Rebellion verbergen kann.
Sie singt ihre Anwort an die Pflegemutter ein wenig provozierend.  Starrköpfigkeit lauert auf. Rudolf Schocks Beitrag ist angemessen zwingend.
Dirigent und Solisten machen die angespannte Situation greifbar.

NB:
In naher Zukunft hoffe ich, den Artikel mit Bemerkungen zu Renate Holm und Rudolf Schock in 'Die schöne Galathée' zu ergänzen.

Krijn de Lege, 11.5.2020

RENATE HOLM & RUDOLF SCHOCK zingen FRANZ VON SUPPÉ

Franz von Suppé 1819-1895


Zijn vader was een Belg en zijn moeder een Oostenrijkse. Gaetano Donizetti was zijn oom.
Met componist en dirigent Franz von Suppé krijgen de spotzieke operettes van Jacques Offenbach een Weens vervolg.
Von Suppé's theaterwerk is ook spottend en parodieert de antieke cultuur of een losbandig-middeleeuwse samenleving.
Veel succes heeft hij met ouvertures voor kluchten en blijspelen ('Dichter und Bauer' und 'Ein Morgen, ein Mittag und ein Abend in Wien').
Van zijn dertig operettes zijn er maar een paar, die op het repertoire zijn gebleven: 'Die schöne Galathée' (1865) en 'Boccaccio' (1879)
Met Franz von Suppé begint de dominantie van de Duitstalige operette, maar al snel wordt hij daarin overvleugeld door Johann Strauss Jr. 

Renate Holm & Rudolf Schock 

Renate Holm (1931) brengt de eerste drie decennia van haar leven door in Duitsland. Ze studeert daar zang en speelt en zingt in 1957 met Rudolf Schock in de Franz Lehárfilm 'Schön ist die Welt'.  In 1961 is haar debuut aan de Weense Volksopera het begin van een langdurige zangcarrière. Van 1964 tot 1991 maakt zij deel uit van de Weense Staatsopera, waar zij vele keren optreedt onder de muzikale leiding van Herbert von Karajan. 

In 1958 is Rudolf Schock haar zangpartner in een televisieuitvoering van de Franz von Suppé-operette 'Die schöne Galathée'. 
In de jaren zestig en zeventig treden Renate Holm en Rudolf Schock regelmatig samen op. O.a. ook in Nederland. In de grammofoonplatenstudio zingen zij vooral in operettes, waaronder 'Boccaccio' in 1962 en 'Die Fledermaus' onder Robert Stolz in 1964. In 1974 gaat in Berlijn met hen Berté/Schuberts zangspel 'Das Dreimäderlhaus' in première.

Renate Holm's zangstijl is van een hartveroverende directheid. Spontaniteit kenmerkt haar verschijning, acteren en zingen. Diva-maniertjes zijn haar vreemd. De glasheldere klank van haar stem betovert mij tot op de dag van vandaag. 

'Hab' ich nur deine Liebe' uit 'Boccaccio':

Nuttig is het te weten, dat 'Hab' ich nur deine Liebe' door Franz von Suppé is toegevoegd aan het libretto van zijn tekstschrijvers F. Zell (is een pseudoniem!) en Richard Genée. Overigens niet tot hun genoegen.
Pijnlijk is, dat uitgerekend dit lied de harten van de toehoorders het snelst deed kloppen. Het raakte een zenuw en dat in een partituur, die al vol zat met aanstekelijke muziek.
Het samengaan van déze muziek en déze woorden zette de mensen aan het denken. Ze kregen verpakt in een prachtige melodie een intrigerende levensles, die (echte) liefde boven (ware) trouw stelt.

De feitelijke maker van deze tekst was een vriend van Franz von Suppé, zeeofficier en dichter Heinrich von Littrow (1820-1895). Hij publiceerde het gedicht ruim 20 jaar voor de operette met als titel 'Liefde en Trouw'!

Heinrich von Littrow






Wie is Boccaccio?
Giovanni Boccaccio (1313-1375) is een humanistische schrijver en verteller uit Florence (Italië).
Rond 1350, in tijden van de pestpandemie schrijft hij samen met vrienden en vriendinnen de 'Decamerone', honderd intrigerende verhalen over liefde en bedrog.
In die verhalen spelen hij én zijn muze Fiametta dikwijls een hoofdrol.

Over de rol van het lied in de operette: 
Peronella, Fiametta's pleegmoeder, dringt er tijdens de kerkgang bij Fiometta op aan zo spoedig mogelijk te trouwen. De man, die regelmatig het kostgeld voor haar betaalt, heeft gemeld, dat hij daar nu aan toe is.
Fiametta komt in opstand: ze wil niet met iemand trouwen, van wie ze niet houdt. Peronella wijst erop, dat het in het leven meer op "trouw" dan op "liefde" aankomt.
Daar is Fiametta het niet mee eens. Zij zingt het lied 'Heb ik alleen maar die liefde, dan heb ik de "trouw" niet nodig'.
Dan duikt Boccaccio op, die Fiametta op afstand al een tijdje vereert. Hij is het helemaal met haar eens, geeft haar een roos en bevestigt zijn gevoelens met een herhaling van de laatste regels van het lied. 

Twee uitvoeringen met Rudolf Schock van 'Hab' ich nur deine Liebe':

- In 1955 maken dirigent Wilhelm Schüchter, Anneliese Rothenberger en Rudolf Schock er een majestueus voorgedragen duet (!) van.
De enige verwijzing naar de operette-handeling is een kerkklokje.
Het lijkt haast op een plechtige huwelijksvoltrekking.
Anneliese Rothenberger en Rudolf Schock - in hun allerbeste zangersjaren - zingen werkelijk wonderschoon.

LINK: Anneliese Rothenberger & Rudolf Schock: 'Hab' ich nur deine Liebe'
(YouTube-Upload: "tigervon whiskeypur")

- In 1962 dirigeert Frank Fox (zie ook onder 'RS zingt Berté/Schubert' en 'RS zingt Kálmán') Renate Holm en - aan het eind - Rudolf Schock geheel en al in overeenstemming met de operette-handeling.
Renate Holm is een Fiametta, die haar opstandigheid met moeite weet te beheersen. Ze zingt haar antwoord aan de pleegmoeder een beetje tergend. Koppigheid ligt op de loer. Rudolf Schock's inbreng is gepast dwingend. 
Dirigent en solisten maken de gespannen situatie voelbaar.

NB:
In de toekomst hoop ik dit artikel aan te vullen met opmerkingen over Renate Holm en Rudolf Schock in 'Die schöne Galathée'. 

Krijn de Lege, 11.5.2020 

RUDOLF SCHOCK'S GELUIDSOPNAMEN OP GEVORDERDE LEEFTIJD (1)

'Die Uhr' van Carl Loewe

Vanzelfsprekend veranderde Rudolf Schock's stem in de loop van de jaren.
Zelf zei hij erover: "...mijn stem is inzetbaar gebleven, in het besef van gewijzigde mogelijkheden ...".

'Tom der Reimer' van Carl Loewe

Zoals bekend waren zijn grote jaren de periode 1946-1964.
Daarna - hij was toen 48 jaar - nam de stemkwaliteit langzaam maar zeker af. Maar zijn zang bleef fascineren dankzij een intuïtief feilloze benadering van sterk uiteenlopende muziekgenres en een ongekunstelde, zeer verstaanbare voordracht. Tot aan zijn dood toe.
In het laatste deel van de documentaire 'Rudolf Schock: I sing that too!' komt dat aan de orde en op YouTube geef ik de nodige voorbeelden.
Het verrast mij dan ook niet, dat een aantal daarvan buitengewoon veel worden beluisterd.
Dit geldt o.a. voor de twee (bewerkte) delen uit Franz Schubert's 'Deutsche Messe' uit 1973, voor 'Im Kahne' van Grieg ook uit 1973, voor 'Tom der Reimer' van Loewe uit 1980, voor Kálmán's opera-achtige 'Komm Zigane', live vanuit het Amsterdamse concertgebouw in 1985 en voor Schultze's 'Gutenachtliedchen'  in 1986.

Opnamen van de zanger op gevorderde leeftijd:
> 'Gutenachtliedchen' (1948) van Norbert Schultze (1911-2002):

Het slaapliedje herinnert aan de uit krijgsgevangenschap terugkerende Duitse soldaten ("Heimkehrer") in de jaren na de Tweede Wereldoorlog.
Rudolf Schock zong het in zijn sterfjaar 1986 in een radio-uitzending t.g.v. de 75ste verjaardag van de componist Norbert Schultze.
Schultze, de maker van het wereldberoemde soldatenlied 'Lily Marleen' (1938), ontpopte zich in de 2e wereldoorlog tot een niet onbelangrijke, propagandistische rader in de oorlogsmachine van het Duitse Nazi-bewind.
Na de oorlog werd hij in  het kader van de "Entnazifizierung" " als "Mitläufer" gekwalificeerd. Een feit is echter, dat hij alle gelden, die hij ontving tussen 1933 en 1945, bij testament vermaakte aan het Duitse Rode Kruis.
Schultze schreef zijn 'Gutenachtliedchen' al in 1948, maar bracht het voor 1986 niet naar buiten. Hij begeleidt Rudolf Schock aan de piano bij deze wereldprimeur.

> 'Es neigt sich der Tag', lied van Cornelius Suythof uit de opera 'Rembrandt van Rijn' (1937) van Paul von Klenau (1883-1946):

RUDOLF SCHOCK: "ik had de aria leren kennen door een oude grammofoonplaat van de tenor Marcel Wittrisch (1901-1955).
Hiermee en met behulp van een paar bewaard gebleven vioolfragmenten - het orkestmateriaal was in de oorlog verloren gegaan - heeft mijn vriend Fried Walter (Schock's dirigent) de partituur zorgvuldig gereconstrueerd en daarmee een bijzonder mooi voorbeeld van laatromantische operatraditie aan de vergetelheid ontrukt".

UIT DE BLOGTEKST: 'RS zingt Alban Berg':  "De gewone manier van componeren gaat uit van de 7 welbekende tonen, die samen een toonladder vormen. De EERSTE TOON van die ladder is de CENTRALE STAMTOON. De 6 andere tonen zijn betrokken op de stamtoon, bewegen zich als het ware naar die stamtoon toe. Het gevolg is, dat de luisteraar de ervaring heeft, dat een muziekstuk "klopt".
De 12-toonmuziek kent GEEN centrale stamtoon. De 12 tonen staan tot elkaar in een evenwaardige relatie. De luisteraar beleeft zo'n muziekstuk als "niet kloppend, niet harmonieus en ontoegankelijk".

PAUL VON KLENAU : "Mijn 12-toontheorie wordt door toonsoorten bepaald. Ik maak mijn 12-toonrijtjes zo, dat ik er heel gemakkelijk  harmonie (!), disharmonie en combinaties van meer zelfstandige melodische lijnen uit kan halen ... Dat verklaart, dat veel critici totaal niet doorhebben, dat mijn muziek 12-toonmuziek is".

Over von Klenau: 
De van geboorte Deense dirigent en componist Paul von Klenau voelde zich aangetrokken tot laatromantische Duits/Oostenrijkse muziekstromingen.
Hij ging in Wenen wonen, ontmoette Arnold Schönberg & Alban Berg en werd geraakt door hun 12-toonmuziek. De Nazi's kwamen aan de macht. Schönberg keerde Oostenrijk de rug toe en liet zich tot Amerikaans burger naturaliseren. Zijn muziek en die van Alban Berg werden "entartet" verklaard en dientengevolge verboden.
De Deen Von Klenau voelde zich veilig, omdat zijn 12-toonmuziek nauwelijks als zodanig was te herkennen.
Cultuurforum Capriccio (2020): "Toen hij dan toch door de nationaal-socialistische cultuurautoriteiten ter verantwoording werd geroepen, verdedigde Von Klenau zich met de stelling: Het 12-toonrijtje is het muzikale equivalent voor het leidersbeginsel (Führerprinzip): Alles is onderworpen aan één enkel basisidee".
De autoriteiten accepteerden Klenau's uitleg en stonden de première toe van drie nieuwe opera's in de jaren dertig, waaronder de opera 'Rembrandt van Rijn' in 1937.

Première van 'Rembrandt van Rijn" (Stuttgart 1937)
met Rembrandt, zijn vrouw Hendrickje,
Cornelia (links) en Cornelis (rechts)

Over de opname:
Rudolf Schock nam op 3 april 1978 de aria van Cornelis* op. Het liefdeslied is uit de 2e scène van het 2e bedrijf van de opera. In de video heb ik een decoraanwijzing van Paul von Klenau voor deze scène vermeld en opgevolgd. Hij wilde namelijk het schilderij 'De Molen' van Rembrandt op het toneel als achtergrond hebben.   

Schock's stem is in een nogal fors geluidskader opgenomen. Daardoor lijkt de stem extra groot. Een enkele keer moet hij een hogere noot een extra duwtje geven. Maar de uitvoering is mooi expressief. Hoe meer je de aria hoort, hoe mooier ze wordt.
Ze klinkt harmonieus en dat past in wat Von Klenau hierboven over zijn 12-toonmuziek zei.   

* 'Cornelis' heeft echt bestaan: De kunstschilder Cornelis Suythof  trouwde in 1670 op 24-jarige leeftijd met de 16-jarige Cornelia van Rijn en werd daardoor de schoonzoon van Rembrandt.
Later emigreerde hij met zijn vrouw naar Nederlands-Indië.
Cornelia en Cornelis stierven te Batavia - nu Djakarta - respectievelijk in 1684 en 1691. 

> 'Die Uhr', opus 123-nr.3, lied (1852) van Carl Loewe (1796-1869) op een gedicht van Johann Gabriel Seidl (1804-1875)

"Zo'n horloge zou ik ook wel willen hebben!" 

zou eens een jongetje vanuit het publiek hebben geroepen, nadat de tenor Carl Loewe zijn eigen "levenslied" 'Die Uhr' had gezongen.

Een aansprekend lied, dat Rudolf Schock in 1964 met orkest en in 1980 met pianobegeleiding van Ivan Eröd opnam. De gedichttekst is van Johann Gabriel Seidl, van wie Franz Schubert ook een aantal gedichten op muziek zette (o.a. 'Der Wanderer an den Mond' 'Sehnsucht' en 'Die Taubenpost').

‘Die Uhr’ gaat over de leertocht van een mens door de tijd, die wordt gesymboliseerd door een klok in de vorm van een vestzakhorloge. Een mens, die het leven ooit dankbaar heeft aanvaard en het na het geleefd te hebben even dankbaar teruglegt in de handen van zijn maker. 

Vandaar dat ik dit lied een "levenslied" noem, dat in zijn eenvoud volkomen oprecht is. Van blijvende waarde. Niet sentimenteel, maar goudeerlijk.

Schock's uitvoering in 1964 met orkest onder Werner Eisbrenner duurt bijna een minuut langer dan die van 1980.

In 1964 superieur gezongen, maar meer uitgesponnen. Door een paar falset-momentjes toch een vleugje sentimentaliteit.

De uitvoering van 1980, voortreffelijk op de piano begeleid door Ivan Eröd (1936-2019),  klinkt anders.

Eenvoudiger, directer. Leeftijd en levenservaring zingen mee. De zanger vereenzelvigt zich met de sterfelijke eigenaar van het horloge.

De stem is zeker niet meer wat hij was in 1964. Maar de voordracht overtreft haar.

>'Tom der Reimer', opus 135a van Carl LOEWE. De tekst is van Theodor FONTANE:

Iván Eröd begeleidt aan de piano Rudolf Schock bij zijn laatste belangrijke plaatopname.


Krijn de Lege, 21 april 2020