06.03.07

RUDOLF SCHOCK OP FILM/DVD: N E W: 18.6.2013


Rudolf Schock op Film en DVD
****************************************************
NEW:' THE HAPPY WANDERER/DER FRÖHLICHE WANDERER'






















Rudolf Schock's evergreen 'Ach, ich hab' in meinem Herzen', oorspronkelijk een duet uit Norbert Schultze' s opera 'Schwarzer Peter', werd beroemd door deze film.

Link:
http://tenorschock.blogspot.nl/2015/11/rudolf-schock-in-de-film-der-frohliche.html

****************************
De bioscoopfilms
1950: een eerste operafilm

"In december 1950 nodigde een Amerikaanse televisiemaatschappij mij uit, een film te maken met opera-scènes. Dat interesseerde mij buitengewoon: Het was 1950 en nu kon ik mij professioneel en met een verder ontwikkelde stem presenteren. De Amerikanen namen een aantal aria's en duetten op, die dan ook later in Duitsland werden vertoond en wel in de''Stundenkinos' (te vergelijken met de Nederlandse 'Cineacs') tussen het wereldnieuws en korte films door. Ik was erg trots...." (Rudolf Schock in zijn memoires van 1985).

De 'Europafilm voor US-TV', die zo'n 60 minuten duurt, bestaat nog altijd en is in het bezit van een Duitse uitgeverij: het 'Bernd Bauer-Verlag'. Het lijkt erop, dat de operafilm dringend aan restauratie toe is. Een actie in 2011 om via Rob van Brink's Rudolf Schock-site die restauratie van de grond te krijgen, kreeg van Schock-liefhebbers helaas weinig steun. Maar de meeste geluidsopnamen zijn intussen gelukkig wel op CD uitgebracht: een zestal mooi gedigitaliseerde op Relief CR 3001 en het overige op Myto 021064 als bonus bij de fameuze opname van een Duits gezongen 'Rigoletto' onder dirigent Ferenc Fricsay met Josef Metternich, Rita Streich en Rudolf Schock (N.B.: die bonus staat niet op een recentere uitgave van die zelfde 'Rigoletto' op het label Audite!)

Schock in Mozart's 'Don Giovanni'
(Jaartal moet zijn 1950)


Schock zingt in tien scènes uit Verdi-opera's: 'La Traviata', 'Il Trovatore', 'Aida' en 'Rigoletto', en hij doet dat in het Italiaans. Verder zingt hij in het Italiaans 'Il mio tesoro' uit 'Don Giovanni' van Mozart, ín het Frans de aria 'O paradis' uit 'L'Africaine' van Meyerbeer en in het Duits aria's uit 'Les Contes d'Hoffmann' van Offenbach en 'Mignon' van Thomas.

1951: een tweede operafilm: 'Les Contes d'Hoffmann'

Een fantastische mixture van film en opera, gebaseerd op Jacques Offenbach's beroemde opera en gemaakt door Michael Powell en Emeric Pressburger. Sir Thomas Beecham dirigeert de muziek in deze Engels gezongen film en de tenor Robert Rounseville zingt de titelrol van de dichter Hoffmann. Speciaal voor de Duitstalige markt wordt een Duitse geluidsversie van 'Hoffmanns Erzählungen' vervaardigd met Rudolf Schock als Hoffmann, waarover t.z.t. in 'RS zingt Jacques Offenbach' veel meer.

Vele jaren na de bioscoop-roulatie verschijnt de film op video. O.a. ook met de Duitse geluidsband.
vermelding Schock, Streich, Schlemm
Metternich's naam ontbreekt
In 2006 tenslotte brengt Arthaus/Kinowelt op DVD nr. 501263 een verse, prachtig gerestaureerde versie internationaal uit, waarop ook de Duitse versie met Schock, Streich, Sclemm en Metternich te horen is. Voor het goede begrip: Rudolf Schock is niet te zien, maar wel - uitstekend - te horen in de rol van Hoffmann.

1953 - 1958: acht hoofdrollen in twaalf nieuwe bioscoopfilms 

Een aantal van die films worden door de Duitse (en Oostenrijkse?) televisie in toenemende mate uitgezonden. Het gaat dan vooral om de operettefilms 'Gräfin Mariza' (1958) en 'Czardaskönig' (1958), het Italiaans gekleurde 'Die Stimme der Sehnsucht' (1956) en de Schubert-film 'Das Dreimäderlhaus' (ook 1958).
Bij het Duitse 'Heimatkanal' waren recent de Lehárfilm 'Schön ist die Welt' (1957) en het melodramatische 'Der Fröhliche Wanderer' (1955) te zien.
In 'Der Fröhliche Wanderer' zingt Rudolf Schock o.a. 'Ach, ich hab' in meinem Herzen'. Dit lied van Norbert Schultze én Richard Tauber's 'Du bist die Welt für mich' zijn door Rudolf Schock tot onverwoestbare evergreens gemaakt (zie ook YouTube).

Merkwaardig is, dat misschien wel Schocks beste film 'Du bist die Welt für mich' uit 1953 (in Nederland destijds uitgebracht als 'De Levensroman van Richard Tauber') in de laatste decennia zelden op de (Duitse) televisie is vertoond.
Een halve eeuw geleden werd de film in één adem genoemd met die andere muziekfilm over een zangerslegende 'The Great Caruso'. Richard Tauber en Enrico Caruso golden (en gelden) bij een breed publiek als haast mythologische zangerspersoonlijkheden. Mario Lanza zong Caruso en Rudolf Schock trad in de sporen van Tauber. De bekende Nederlandse operacriticus Leo Riemens vond Lanza misplaatst, maar de keuze voor Schock geslaagd. Caruso's film werd in Nederland tot in de jaren 90 vrijwel elk jaar uitgezonden, maar de Tauberfilm nooit.

Het bijzonder aardige circusverhaal 'König der Manege' uit 1954 (van Sissy-regisseur Ernst Marischka, die ook 'Du bist die Welt für mich' maakte) lijkt van de aarde verdwenen. Een paar jaar geleden dook de film heel even in het Duitse 'Heimatkanal' op (zie ook 'RS zingt Friedrich von Flotow')

Bioscoopfilms met Rudolf Schock eindelijk op DVD

Schock's bioscoopfilms (waarin hij live te zien was) verschenen tot 2007 niet commercieel op video of DVD.
Pas in dat jaar brengt Kinowelt 'Das Dreimäderlhaus' (DVD nr. 501618) uit, de derde film, die Rudolf Schock met Ernst Marischka maakte. Het is duidelijk, dat het de bedoeling van deze uitgave is, Karlheinz Böhm als vertolker van de Schubert-rol centraal te stellen. Schocks naam komt zelfs niet op de voorkant van de cover voor.
Maar op internet wordt direct gewezen op de voor de zang en de driehoeksverhouding in deze film belangrijke deelname van Schock als Schuberts vriend Von Schober. In het artikel 'Rudolf Schock zingt Heinrich Berté/FRANZ SCHUBERT' ging ik uitvoerig op Marischka's film in.

Een jaar later (2008) produceert Kinowelt de verfilming van de Kálmán-operette 'Gräfin Mariza' (DVD nr. 502188) door Rudolf Schündler met Rudolf Schock, Hans Moser en in de titelrol de sopraan Christine Görner.
Natuurlijk ben ik Kinowelt dankbaar, dat zij films met Rudolf Schock uitbrengt, maar het lijkt erop, dat de producent zich niet of nauwelijks bewust is van Schock's muzikale reputatie. Aan de films wordt weinig informatie toegevoegd (een extra trailer is leuk, maar niet zo belangrijk). Het zou dan ook aanbeveling verdienen, dat Kinowelt wat dieper inging op de achtergronden van haar muziekfilms.

T.g.v. Rudolf Schock's 100ste geboortedag verschijnt in 2015 'Der fröhliche Wanderer'. Zie de link aan het begin van dit artikel.



Tenslotte: Op YouTube zijn fragmenten uit 'Gräfin Mariza', 'Die Stimme der Sehnsucht', 'Schön ist die Welt' en 'Das Dreimäderlhaus' te vinden. Wat 'Gräfin Mariza' betreft lijkt het wel, alsof de hele film in fragmenten daar vertoond wordt.



De televisiefilms
Rudolf Schock raakte al heel vroeg bij het medium televisie betrokken. In 1944 werkte Schock mee - tussen zijn ervaringen aan het oorlogsfront door - aan een experimentele tv-uitzending van de Johann Strauss-operette 'Die Fledermaus'. Hij zong daarin de rol van Alfred. Vanaf 1954 tot in de vroege jaren zeventig was Schock op tv in dertien opera's en operettes.

Tot voor kort waren alleen video's of DVD's van 'Die Zirkusprinzessin' (1968/69) en 'Giuditta' (1970) te bestellen, maar dan wel ver buiten Europa. Geluids- en beeldkwaliteit daarvan zouden niet best zijn. Op YouTube was echter zeer goed beeld- en geluidsmateriaal uit 'Giuditta' te zien! De overige operette- en opera-televisiefilms sluimerden in de archieven van de tv-maatschappijen, werden gekoesterd in privé-bezit of waren gewoonweg in het niets opgelost. Het lijstje hieronder maakt duidelijk, wat allemaal onbereikbaar was en veelal nog is:

1954: 'Fra Diavolo' (Auber) en 'Cavalleria Rusticana' (Mascagni)
1958: 'Die schöne Galathee' (Franz von Suppé)
1959: 'Die Meistersinger von Nürnberg' (Wagner) - live-uitzending uit Bayreuth (alleen 1e bedrijf) 
1961: 'Wenn ich König wär' (Adam) 
1962: 'Der Liebestrank' (Donizetti) en 'Lulu' (Alban Berg)
1963: 'Tiefland' (d'Albert)
1964: 'Viktoria und ihr Husar' (Abraham)
1964: 'Der Zigeunerbaron' (J. Strauss Jr.)
1968: 'Die Zirkusprinzessin'(Kálmán)
1970: 'Giuditta' (Lehár)
1971: 'Maske in Blau (Raymond)
1979: 'Noch 'ne Oper' (opera-parodie van Heinz Erhardt)

Anno 2012?
Voortreffelijke geluidsopnamen van 'Fra Diavolo' en 'Cavalleria rusticana' zijn op CD's van Relief en Walhall verkrijgbaar (zie ook 'RS zingt Daniel Auber')

Beeld en geluid van de Oostenrijkse tv-produktie 'Die schöne Galathee' (met Renate Holm en Rudolf Schock) zijn - op één kleine foto na - spoorloos (!)

De beelden zijn (nog?) onbereikbaar, maar het geluid van de complete live 'Meistersinger von Nürnberg' van 1959 is in optima forma op CD's van Myto beschikbaar.

Enkele DVD's van 'Wenn ich König wär' zijn in privé-bezit. EMI bracht enkele jaren geleden een CD uit met geluidsfragmenten uit de tv-produktie (zie ook: 'RS zingt Adolphe Adam').

Sinds kort blijken enkele DVD's van 'Der Liebestrank' in privé-bezit. Eurodisc bracht in de jaren zestig de complete 'Liebestrank' op LP's uit (zie de update 2012 van 'RS zingt Gaetano Donizetti', waarin ik een verrassende ontdekking doe).
Cover LP-Album van 'Der Liebestrank'



















Enkele DVD's van 'Tiefland' zijn in privé-bezit. In het verleden is de complete geluidsband door BMG/Eurodisc en RCA op CD's uitgebracht. De rechten moeten intussen op Sony/Eurodisc zijn overgegaan (zie ook 'RS zingt Eugen d'Albert') 

Van 'Viktoria und ihr Husar' (januari 1964) zag ik ooit een fragment op YouTube. De tv-produktie (was ook in Nederland op tv) staat mij - in positieve zin - nog levendig voor de geest. Een historisch interessante bezetting met Margit Schramm, Johannes Heesters und Rudolf Schock zou - vooral nu, na het overlijden van Heesters - pleiten voor een commercieel aantrekkelijke DVD-uitgave. Maar bestaat de film nog?? (zie ook 'RS zingt Paul Abraham')

Voor de 'Zigeunerbaron' geldt hetzelfde als voor 'Tiefland' en het is onbegrijpelijk, dat nog geen enkele producent op het idee is gekomen, deze schitterende tv-film van Arthur Maria Rabenalt op DVD uit te brengen. De geluidsopnamen zijn meerdere malen door BMG/Eurodisc en RCA op CD vastgelegd. Ik verwacht zeer zeker een heruitgave (NB: 'Der Zigeunerbaron' was Schock's eerste televisiefilm in kleur).

De 'Zirkusprinzessin' van Emmerich Kálmán is begin 2012 bij Arthaus op DVD (nr. 101596) verschenen! (zie verderop in dit artikel)  

Enkele DVD's van Lehárs laatste operette 'Giuditta' bevinden zich in privé-bezit. Maar buiten Europa (o.a. in Japan) werd de tv-film ook enige tijd commercieel geproduceerd. Op YouTube zijn fragmenten te zien. Het zou mij niet verbazen, als binnen afzienbare tijd ook 'Giuditta' op DVD beschikbaar is.

DVD's met Raymond's revue-operette 'Maske in Blau' en de parodie 'Noch 'ne Oper' van Heinz Erhardt zijn in privé-bezit. 

'Die Zirkusprinzessin'(Arthaus Musik nr. 101596)
is begin 2012 op de markt gebracht. De tv-film werd in 1968 opgenomen en in april 1969 voor het eerst uitgezonden.

Eigenlijk is dit na de bioscoopfilm 'König der Manege' uit 1954 Rudolf Schock's tweede circusfilm en opnieuw speelt Schock een gevierde trapeze-artiest. Maar uit zijn rolnaam 'Mister X' valt simpelweg op te maken, dat hij in dit verhaal weinig bijdraagt aan een prettige, open sfeer binnen het circus. Maar dan ziet hij de 'twee sprookjesogen' en gaat in sociaal opzicht direct enorm vooruit. De camera van regisseur Manfred R. Köhler maakt dankbaar gebruik van het circusmilieu, zit dicht op de exotische gebeurtenissen in de echte manege van een echt circus en filmt bv. 'Mister X' inventief in de kleedkamer, als deze tegen zijn drievoudig spiegelbeeld de 'Zwei Märchenaugen' van vorstin Fedora Palinska (Ingeborg Hallstein) bejubelt. De in operette gepokt en gemazelde Werner Schmidt-Boelcke dirigeert deze Kálmán-operette en zowel Ingeborg Hallstein als Rudolf Schock zijn vocaal op hun best. Vanzelfsprekend kom ik op de 'Zirkusprinzessin' terug, als ik toe ben aan 'RS zingt Emmerich Kálmán'.

De presentatie van de DVD is voorbeeldig. Een informatief boekje plaatst met goede teksten (Engels en Duits) de 'Zirkusprinzessin' en componist Emmerich Kálmán in een muzikaal-historisch kader, vat de operette-inhoud goed samen, licht de figuur van 'Mister X' in een apart hoofdstukje toe, gaat in op het fenomeen 'tv-operette in de 2e helft van de vorige eeuw' en vertelt een en ander over de belangrijkste solisten in de film. Ook staan er een paar mooie scène-foto's in het boekje. Handig is verder een lijstje van 33 tracks, waardoor je moeiteloos en gedetailleerd afzonderlijke fragmenten en fragmentjes kunt bekijken en/of beluisteren. Wat de ondertiteling van de film betreft, valt er te kiezen uit Duits, Engels en Frans. 

Anno 2013:

1) DVD: 'Noch 'ne Oper (Nóg een Opera)', opera-parodie van Heinz Erhardt

In mei 2013 verschijnt bij Pidax Film (art.nr. 490275) op DVD 'Noch 'ne Oper', een opera-parodie van Heinz Erhardt, die in 1979 als televisiefilm werd uitgezonden. Veel meer informatie over die film is te vinden onder 'Rudolf Schock zingt Heinz Erhardt'!
























2) Drie DVD's met OPERETTE uit televisieshows

Al in maart 2013 brengt Sony een operette-cassette met drie DVD's uit onder de titel 'Traumland Operette'.  Deze cassette documenteert uitvoerig het karakter van de grote ZDF-televisieshows uit (vooral) de jaren zeventig van de vorige eeuw, waarin voor de operette nog altijd een belangrijke rol was weggelegd. Tot de talrijke solisten behoort vanzelfsprekend Rudolf Schock.
  






















3) DVD: Live-uitvoering van 'LULU', opera van Alban Berg

Eind juni 2013 produceert 'Arthaus Music' samen met de ORF op DVD de verlate Weense première uit 1962 van Alban Bergs opera 'LULU'. Tussen het verschijnen van deze door het overlijden van Alban Berg (1935) niet voltooide Oostenrijkse opera en haar eerste Weense uitvoering gapen maar liefst 27 jaren. In deze historisch belangrijke voorstelling zingt de (in 2012 overleden) Amerikaanse sopraan Evelyn Lear de titelrol en Rudolf Schock de rol van haar misleide minnaar Alwa. Dirigent is Karl Böhm. Veel meer informatie over 'Lulu' onder 'Rudolf Schock zingt Alban Berg'.























Tenslotte: Rudolf Schock's televisie-films met wandelingen door het Duitse (en Oostenrijkse?) landschap laat ik (nog) buiten beschouwing. Die komen in beeld, als ik me waag aan Schock's talrijke plaatopnamen van volksliederen (én volksliedjes).

Schock's eigen tv-shows en de concerten

RUDOLF SCHOCK'S  e e r s t e  VAN TWEE TV-SHOWS OP DVD






















Eind 2011 verscheen t.g.v. Rudolf Schock's 25ste sterfdag een DVD van een programma, dat de ARD 45 jaar geleden uitzond onder de titel 'Rendezvous mit Rudolf Schock' (DVD 3202). De regisseur in 1966 was Ekkehard Böhmer. Van de verschillende orkestdirigenten zien we kort Werner Eisbrenner. Behalve Schock werken aan het programma o.a. mee: de sopranen Wilma Lipp en Margit Schramm, de bas Kurt Böhme, de buffo-tenor Willy Hofmann en het Rias-Kamerchor en het Rias-Kinderchor.  Producenten van de nieuwe DVD zijn CMO Music, RBB en ZYXmusic.

De film in goede zwart/wit-kwaliteit duurt ruim drie kwartier en is onderverdeeld in een aantal hoofdstukjes (opera, operette, volkslied enz.). Rudolf Schock presenteert plezierig en zakelijk het programma zelf. Voor de muziek werd grotendeels gebruik gemaakt van (Eurodisc-) plaatopnamen en de zeker destijds - helaas - reguliere playback-praktijk. Mijn favorieten zijn de aria uit Giordano's 'Fedora'(zie ook 'RS zingt Umberto Giordano e.a.'), de volksliederen, Léhar's door Rudolf Schock heel mooi gezongen 'Hab' ein blaues Himmelbett' uit 'Frasquita' en het speelse Bartolo/Almaviva-duet uit het 2e bedrijf van Rossini's 'Barbier van Sevilla'. Kurt Böhme (Bartolo) en Rudolf Schock (Almaviva) hebben zicht- en hoorbaar plezier in hun act. En ik verwacht, U als toeschouwer ook.

<NB: De Duitse schrijver Günther Grass (o.a. 'Die Blechtrommel') laat in zijn roman "Örtlich betäubt" (1972: ISBN 3 436 01504 0) de zanger Schock op de achtergrond figureren van een eindeloos, maar leerzaam tandartsbezoek. Een ouder wordende leraar, die ooit marxistische idealen had, overdenkt anno 1967 in de tandartsstoel de door hem geleden nederlagen en vreest, dat er in de maatschappij, waarin 'plaatselijke verdoving' alledaagse werkelijkheid is geworden, nog vele zullen volgen. Zijn tandarts heeft om de patiënt extra te kalmeren (te 'verdoven') permanent een tv aanstaan en daarop is een herhaling van het "Rendezvous met Rudolf Schock" uit 1966 te horen. Enkele keren wordt - ironisch - beschreven wat Schock zingt (o.a. een fragment uit de "Fledermaus")>

De presentatie van de DVD is nogal zuinig. Om de op zich passende informatie van Hans Schaffner (in 1984 samensteller van de populaire-CD 'Rudolf Schock, Stimme für Millionen') aan de achterkant van de cover helemaal te kunnen lezen, moet je hem eerst - na verwijdering van de DVD - uit het plastic hoesje zien te trekken. Een apart boekje bij zo'n herinnerings-DVD zou handiger zijn geweest. De foto-montage op de voorkant van de cover - Schock's portretfoto is duidelijk op een bovenlichaam in rokkostuum gemonteerd - wijst op haastwerk. Toch zal menigeen met deze Schock-uitgave tevreden zijn.

Rudolf Schock's tweede tv-show ('Ich erinnere mich gern') werd gemaakt in 1983 en was een coproduktie van het Duitse ZDF en het Oostenrijkse ORF. De show was avondvullend en in alle opzichten grootser dan het rendezvous uit 1966. Dat is begrijpelijk: Schock keek in 1983 immers terug op een zangersloopbaan van een halve eeuw. Wie weet, dat er in 2015 (100ste geboortejaar van Rudolf Schock) een prachtige herinnerings-DVD verschijnt van 'Ich erinnere mich gern'!


RUDOLF SCHOCK'S  l a a t s t e  ABEND-IN-WIEN-CONCERT IN NEDERLAND op DVD

In 2009 verscheen in Nederland een gecombineerde DVD/CD met Rudolf Schock van het complete 'Abend in Wien'-concert 1985 uit het Concertgebouw te Amsterdam. Naast Rudolf Schock zongen Christina Deutekom en Marco Bakker. Franz Bauer-Theussl dirigeerde het Noordhollands Philharmonisch Orkest.
Producenten waren 'Omnium audiovisueel' en 'Tros'.

Het lijkt voor muziekliefhebbers buiten Nederland soms lastig de DVD/CD te bestellen. Het Nederlandse postorderbedrijf 'Bol.com' berichtte twee jaar geleden, dat zij in het buitenland niet leverde. Hopelijk heeft 'Bol.com' haar beleid intussen veranderd. In elk geval is het bestelnummer van deze kleurige, mooi uitgevoerde publicatie: Easy Classics CW90011.

Op de CD zijn live operette-fragmenten te horen van Offenbach, Stolz, J. Strauss Jr., Kálmán, Lehár, Millöcker, O. Straus en Abraham. Op de DVD wordt dit programma aangevuld met de wals 'Gold und Silber' (Lehár), de polka 'Donner und Blitz' en de 'Fledermaus'-ouverture, beide van Johann Strauss Jr. De geluids- en beeldkwaliteit is perfect en de in 1985 zeventigjarige Rudolf Schock imponeert door effectieve performance en ongelofelijke vitaliteit!

(De Abend-in-Wien-concerten vonden vrijwel ieder jaar in Nederland en België plaats en wel van 1967 t/m 1986. Dirigenten waren - behalve Bauer-Theussl - Robert Stolz, Willy Boskowsky, Nico Dostal en diens zoon Roman. Sopranen waren Margit Schramm, Renate Holm, Marjon Lambriks e.a. 'Leading tenor' was t/m 1985 bijna altijd Rudolf Schock. Alleen in 1969 (i.v.m. hartproblemen/-operatie) was dat niet het geval en in 1970 gingen de concerten in het geheel niet door. In 1969 werd Schock vervangen door de tenor Heinz Hoppe. In 1986 was Anneliese Rothenberger het vocale middelpunt, maar Schock werd nadrukkelijk gemist. Vanaf 1987 zijn de concerten muziek-geschiedenis).

Krijn de Lege, 5e herziene versie: 24.2.2013

Keine Kommentare: